Hoeveel gemeenten hebben een informatievisie (i-visie) die ergens in een lade ligt en die niemand meer bekijkt? Hoeveel privacy-impactanalyses worden alleen nog afgevinkt, zonder dat iemand echt nadenkt over de gevolgen? En hoeveel IT-projecten mislukken omdat de governance vooral voelt als een bureaucratische hindernisbaan?
In 2025 doorbraken veel gemeenten dit patroon. Niet omdat regels minder belangrijk werden, maar omdat zij IT-governance opnieuw gingen zien als wat het eigenlijk is: een hulpmiddel om beter te sturen op hun strategie
Drie vragen die bepalen of jouw IT werkt
IT-governance draait om drie eenvoudige vragen:
- Doen we de goede dingen? Draagt onze investering in IT echt bij aan de doelen van de gemeente?
- Doen we de dingen goed? Leveren we betrouwbare diensten aan inwoners?
- Krijgen we waar we voor betalen? Past de opbrengst bij de kosten?
Veel gemeenten hebben wel losse onderdelen voor governance, maar er is weinig tot geen samenhang. Er is een informatiestrategie die vaak jaren oud is, een aanbestedingsproces dat vooral op regels let en projectmanagement dat per project verschilt. Deze onderdelen werken niet goed samen. En belangrijker: ze sluiten niet aan op de programmabegroting.
Het gevolg? IT-projecten die technisch wel lukken, maar in de organisatie misgaan. Budgetten die verdwijnen zonder dat er meetbare waarde ontstaat. En CIO’s die moeite hebben om hun plek aan de bestuurstafel te houden.
Het I-procesmodel dat gemeenten echt helpt sturen
Bij CLS Inter werken we met een governance-model dat speciaal is ontwikkeld voor gemeenten. Het is gebaseerd op internationale standaarden, en volledig vertaald naar de dagelijkse praktijk van lokale overheden. Geen vakjargon, maar duidelijke en toepasbare stappen.
Het model bestaat uit vier lagen:
- Governance
Hier stelt het college of de directie de kaders. Ze wegen risico’s af, maken keuzes en verdelen middelen. Dit is het punt waar IT-governance onderdeel wordt van de brede organisatiesturing.
- I-strategie
Dit is de vertaling van de organisatiedoelen naar richting voor IT. Denk aan innovatie, beveiliging, architectuur en privacy. Veel gemeenten hebben deze strategieën wel op papier, maar missen de verbinding met de tactische laag én met governance. De PPM-strategie is precies die schakel.
- I-tactisch
Dit is de laag waar plannen worden gemaakt en activiteiten worden afgestemd: projectmanagement, capaciteitsplanning, contractbeheer en financieel beheer. Bij veel gemeenten werkt deze laag redelijk goed, maar zonder strategische richting verandert het snel in brandjes blussen.
- I-operationeel
Hier gebeurt de uitvoering: helpdesk, applicatiebeheer, security en archiefbeheer. Deze processen zijn vaak goed geregeld, maar hebben soms te weinig relatie met de strategische keuzes.
Aan de rechterkant van het model staat ‘Monitoren, Evalueren en Beoordelen’ – de PDCA-cyclus die ervoor zorgt dat governance een levend en continu proces blijft.
Volwassenheid en olievlekwerking
De kracht van dit model zit niet in het op orde hebben van alles, maar in het maken van bewuste keuzes.
Het begint met een volwassenheidsscan langs vijf niveaus: van initieel (ad-hoc) tot optimaliseren (continue verbetering). De belangrijke vraag is niet: “Hoe krijgen we alles op niveau 5?” Maar: “Welke processen moeten verbeteren om onze strategische doelen te bereiken?”
Een voorbeeld: een gemeente in het westen van het land (45.000 inwoners) had haar informatiebeveiliging goed op orde, maar de PPM-strategie was ad-hoc. Ze wilden vijf digitale diensten uitrollen, maar wisten niet hoe ze moesten prioriteren.Door te starten met PPM ontstond een olievlekwerking: portfoliomanagement bracht architectuurvragen naar voren, architectuur leidde tot leveranciersmanagement, dat weer werd gekoppeld aan de begrotingscyclus. Verbeteringen ontstonden waar de organisatie ze echt nodig had, niet omdat een framework dat voorschreef.Binnen 12 maanden groeide de gemeente van 12 slecht bemande projecten naar 6 goed onderbouwde projecten met duidelijke business cases. Het MT had voor het eerst overzicht. Governance werd zo managementinformatie, in plaats van een compliance-document.
2026: het jaar van strategische keuzes
In 2025 lag de focus op AI-pilots en digitale experimenten. In 2026 draait het om strategische keuzes: welke innovaties schalen we op? Waar investeren we? En hoe zorgen we dat ze echt waarde opleveren?
Deze vragen kun je niet goed beantwoorden zonder solide IT-governance. Niet als bureaucratische verplichting, maar als strategisch kompas voor de hele organisatie. De centrale vraag voor 2026 is: gebruikt uw gemeente IT-governance als een papiertje om af te vinken, of als motor voor strategische beslissingen?
Benieuwd waar uw gemeente staat?
Neem contact met ons op voor advies en ondersteuning bij het verbeteren van je IT-governance en het realiseren van waardevolle IT-investeringen. Wij helpen je de juiste strategieën te ontwikkelen en te implementeren, zodat je IT optimaal bijdraagt aan jouw maatschappelijke en organisatorische doelen.